این رویداد مهم در کنار همه جاذبه های نمایشی آن به نظر می رسد فرصتی مغتنم برای صنعت رسانه باشد. این صنعت روبه رشد این بار با بکارگیری آخرین فناوری های رسانه ای و بویژه تلویزیونی تلاش می کند تا این رقابت ها را با کیفیتی بهتر از گذشته به مخاطبان آن در سراسر دنیا ارائه نماید و بدین وسیله بازارهای جهانی خود را بیش از گذشته توسعه دهد.
رسانه به منظور برقراري ارتباط یعنی يکی از عناصر مهم زندگي اجتماعي انسان مورد استفاده قرار می گیرد. ارتباط در يادگيري دانش و مهارت و تغييرنگرش سهم زيادي دارد. درگذشته کسب اطلاعات از طريق جنگ، تجارت، و مهاجرت صورت می گرفت. لیکن بعدها به ترتيب با اختراع چاپ، تهيه کتاب، تلگراف، تلفن، راديو، تلويزيون، کامپيوتر و اينترنت شکل برقراري ارتباط تغيير کرد. سیر تحول در ابزارهای ارتباطی نشان می دهد که این سرعت شتاب فزاینده ای دارد. ویلبر شرام در مقاله ای اشاره می کند که از ظهور زبان تا نوشتن حداقل 50 هزارسال طول کشید، از نوشتن تا صنعت چاپ حدود 5 هزار سال و از چاپ تا رسانه های صوتی و تصویری، حدود 500 سال و از ظهور نخستین رسانه های صوتی- تصویری تا کامپیوترهای مدرن، حدود 50 سال به طول انجامیده است! ادامه این ترتیب تحولاتی است که امروزه در امر ارتباطات در زمان های کوتاهی شاهد آن هستیم.
منظور از ارتباط، تنها بيان آشكار و انتقال ارادي پيام نيست، بلکه شامل تمام فرآيند هایي است كه مردم از طريق آنها بر يكديگر تاثير مي گذارند. تمام رفتارهاي قابل درك و تغيير دهندهء اطلاعات فرد، جنبه ارتباطي دارند. در مجموع ارتباط سبب شکل گيري و تغيير شناخت ها، عقايد و رفتار انسان ها مي شود. به عبارت ساده تر ارتباط عبارت است از: فرآيند تبادل پيام بين فرستنده و گيرنده به نحوي که ذهنيات(معاني) مورد نظر طرفين به يکديگر منتقل شود.
هر انسان به عنوان فرستنده ياگيرنده پيام عمل مي کندو در جريان اين عمل ازرسانه هاي مختلفي بهره مي گيرد. فرايندهاي ارتباطي را مي توان برحسب معيارهاي مختلفي به شکل زیر تقسيم بندي کرد.
انواع ارتباط از لحاظ تعداد افراد درگير:
- ارتباط باخود : ارتباط فرد با خود؛ مثل تشويق خود براي انجام کاري.
- ارتباط ميان فردي يا چهره به چهره : تبادل پيام بين دو نفر؛ مثل سلام و احوال پرسي.
- ارتباط گروهي : ارتباط با گروهي مشخص و قابل شمارش؛ مثل سمينار يا کلاس.
- ارتباط جمعي : درآن بسیاری از افراد ناآشنا، غير مشخص و نامتناجس- که به راحتي قابل شمارش نيستند- مشارکت دارند؛ مثل روزنامه ها يا برنامه هاي راديو وتلويزيون. با گسترش وسايل ارتباط جمعي يا رسانه هاي گروهي، قرن بيستم را گاهي قرن ارتباطات جمعي مي خوانند.
انواع ارتباط از لحاظ رسانه هاي مورد استفاده:
- کلامي : پيام ها در قالب رمزهاي کلامي (اصوات، کلمه ها، جمله ها، عبارت ها)به صورت شفاهي يا نوشتاري است(گفتگو ويانوشتن با زبان مشترک).
- غيرکلامي : از رمزهاي غيرکلامي مثل زبان تصويري(طراحي، نقاشي، عکس و فيلم هاي ورزشي)، موسيقي، زبان بدن، و...استفاده مي شود.
عناصر ارتباط : در فرايندارتباط عناصر مختلفي وجوددارد :
- فرستنده : به قصد دستيابي به اهداف خاص، با ارسال پيام، يک فرآيند ارتباطي را آغاز مي کند.
- گيرنده : مخاطب فرستنده و جريان ارتباطي به سوي او است.
- پيام : مفهومي که ازفرستنده به سوي گيرنده ارسال مي شود. هرچه پيام قابل فهم تر و با نيازها و توانایي هاي گيرنده همخوان تر باشد، ارتباط موفق تر است.
- هدف : قصدومنظوري که فرستنده براي آن ارتباط برقرار مي کند. اگربين اهداف فرستنده و گيرنده توافق باشد، ارتباط موفق تر خواهد بود.
- رسانه : وسيله اي که فرستنده به کمک آن مفهوم مورد نظر خود(پيام) را به گيرنده منتقل مي کند. در واقع رسانه، وسيله حامل پيام از فرستنده به گيرنده است. تلويزيون، راديو، ومطبوعات از جمله رسانه ها هستند.
- شرايط : موقعيت زماني، مکاني، رواني و... که ارتباط در آن شکل مي گيرد. فرد برنده در يک مسابقه شرايط متفاوتي را نسبت به فرد بازنده براي مصاحبه يا ارتباط دارد.
- مانع يا پارازيت : عاملي که برجريان ارتباط، تاثير منفي دارد؛ مثل سرو صداي اضافي.
- بازخورد : واکنش و عکس العمل گيرنده پيام در مقابل فرستنده که براي رفع اشکالات ارتباط مناسب است.
- تاثير : ميزان دستيابي به اهداف مورد نظر فرستنده در ارتباط که با ارزشيابي مشخص مي شود.
برخي عوامل در ارتباط اثرمثبت(تسهيل کننده) و برخي اثر منفي(مانع يا پارازيت)دارند.
عوامل تسهيل کنندهء ارتباط:
- مهارت در سخن گویي و نويسندگي.
- مهارت در خواندن و گوش دادن : آشنایي با علایم، نمادهاي زباني، ولغات، توانایي پي گيري و ارتباط دادن مطالب خوانده يا شنيده شده با يكديگر، قدرت تشخيص اطلاعات مربوط و نامربوط، خواندن و شنيدن منتقدانه.
- آشنایي باويژگي مخاطبين : سن، جنس، طبقه، فرهنگ، دانش، نگرش، مهارت و...
- اطلاعات كافي در مورد پيام.
- بهره گيري از سواد بصري : توانایي بيان، فهم وآموختن از طريق طرح ها و تصويرها(آشنايي باالفبا و قواعد سواد بصري).
- بهره گيري از رسانه هاي مناسب و متناسب.
عوامل مانع شونده ارتباط :
- ارتباط كلامي صرف : انسان بر حسب سن و ويژگي هاي فردي، هريك تا مدت محدودي مي توانند بر سخنان يكديگر تمركز وآنها را درك كنند. اين زمان براي كودكان، كوتاهتر است. صداي بسيار بلند، كوتاه، يكنواخت و فاقد جذابيت و عبارات مشكل و مبهم نيز اثرمنفي دارند.
- انتقال منفي : معمولاً اطلاعات قبلي به يادگيري مفاهيم جديد كمك مي كند (انتقال مثبت). اگر دانسته هاي قبلي نه تنها كمك به درك سريعتر پيام نکرد بلکه موجب درك غلط شود، انتقال منفي روي داده است.
- رويایي شدن مخاطب : اگرهدف ارتباط براي گيرنده مشخص يا جالب نباشد يا فرستنده نتواند پيام را به خوبي منتقل كند و يا عوامل فيزيكي مثل کيفيت تصويرمانع شود و يا اینکه مخاطب آمادگي دريافت پيام را نداشته باشد، گيرنده به رغم حضور فيزيكي، در روياها گردش مي کند.

برگرفته از کتاب فعالیت های رسانه ای در ورزش تالیف دکترحمیدقاسمی و همکاران از انتشارات بامدادکتاب
مطالعه در خصوص ورزش و رسانه ها در طول دو دههء گذشته به موضوع جذابي تبديل شده است. امروزه در جهان گزارش ها و مطالعات دربارهء موسسات رسانه اي - ورزشي، مخاطبان ورزش، محتواي ورزشي رسانه ها، و روزنامه نگاري ورزشي در ادبيات دانشگاهي جهان افزايش يافته است. بسياري از محققان معتقدند میان ورزش و رسانه های گروهی رابطهء نزدیکی وجود دارد. نقش ورزش در ابعاد اجتماعی، فرهنگی ، اقتصادی و سیاسی و بعد تجاري و اقتصادي ورزش برای رسانه های گروهی از سوی دیگر، موجب به وجود آمدن این ارتباط نزدیک شده است.
با افزایش محبوبيت ورزش در جامعه، رسانه های گروهی هم توجه بیشتری به آن نشان دادند و به افزایش این محبوبیت کمک کردند. افزايش علاقهء رسانه هاي گروهي به حضور در ورزش، منجر به تلاش هرچه بيشتر آن ها در پوشش ورزش به شکل هاي مختلف از طريق روزنامه ها، مجلات، راديو، تلويزيون و اخيراَ اينترنت شده است. رونق رسانه های گروهی ورزشی همچنین توانسته است موجبات افزایش مطالعات علمی را در این حوزه فراهم آورد. اهمیت این نقش، کارشناسان دو بخش ارتباطات و ورزش را بیش از پیش، متوجه این حوزه نمود.
امروزه درسی با عنوان "فعالیت های رسانه ای در ورزش" در مقطع کارشناسی گرایش مدیریت و برنامه ریزی ورزش وجود دارد. در رشته های دیگری همچون روزنامه نگاری با گرایش ورزشی نیز مطالعات تخصصی در این حوزه وجود دارد. جدید بودن این حوزه از یک طرف و فقدان وجود گرایش های تخصصی در سطح مقطع کارشناسی ارشد و دکتری، باعث شد تا منبع درسی کاملی در این حوزه وجودنداشته باشد. به همین منظور تلاش شد تا یک منبع درسی و آموزشی براساس سرفصل های این درس تهیه و تدوین گردد. هدف این کتاب آشنایی خوانندگان با فعالیت های رسانه ای در ورزش است. لذا دانشجویان عزیز رشته تربیت بدنی و روزنامه نگاری ورزشی و ارباب جراید که در بخش ورزش رسانه های گروهی فعالیت می کنند می توانند از این کتاب استفاده نمایند.
با توجه به نیاز کشور به برخورد علمی رسانه های گروهی با مقوله ورزش و با توجه به افزایش میل به کسب دانش در سطح دست اندرکاران این حوزه، امید می رود که این کتاب گامی مؤثر را برای پیشبرد اهداف علمی شدن ورزش و استفاده مناسب از رسانه های گروهی برای توسعه ورزش را بر دارد.
بر این اساس محتوای کتاب به این شکل تدوین گردید که در فصل نخست به اهمیت و ضرورت ورزش در رسانه پرداخته می شود. درفصل دوم انواع رسانه های گروهی و ساختار و تشکیلات آن ها معرفی می شوند. و در فصل سوم به روندکار در رسانه های گروهی و اصول گزارش نویسی، خبرنگاری و مصاحبه ورزشی پرداخته می شود. در فصل چهارم، اصول تصویربرداری از مهارت ها و مسابقات ورزشی ، و در فصل پنجم اصول مجری گری در برنامه های ورزشی مورد بررسی قرار می گیرند. در فصل ششم و پایانی نگاهی خواهیم داشت به مسأله حقوق رسانه ای و بحث ورزش که برخی از قوانین، مقررات و اساسنامه های مربوط به سازمان های رسانه ای را می خوانید.
این اطمینان را دارم که به دلیل جدیدبودن موضوع، کتاب بی نقص نخواهدبود. اما امیدوارم که با راهنمایی و پیشنهادات صاحب نظران و خوانندگان عزیز، زمینه رفع نواقص و دست یابی به منبعی جامع در امر رسانه های گروهی ورزشی نائل گردیم.


